تأليف كرده است . حافظ در سال 791 درگذشته است « 1 » د . شيخ محمود شبسترىآفرينندهء منظومهء عرفانى بسيار عالى موسوم به گلشن راز . اين منظومه يكى از كتب عرفانى بسيار عالى به شمار مىآيد و نام سرايندهء خويش را جاويد ساخته است . شرحهاى زيادى بر آن نوشته شده است . شايد از همه بهتر شرح شيخ محمّد لاهيجى است كه چاپ شده و در دسترس است . مرگ شبسترى در حدود سال 720 واقع شده است . ه . سيد حيدر آملى . يكى از محققين عرفاست . كتابى دارد به نام جامع الاسرار كه از كتب دقيق عرفان نظرى محيى الدينى است و اخيراً به نحو شايسته‌اى چاپ شده است . كتاب ديگر او نص النصوص در شرح فصوص است . وى معاصر فخرالمحققين حلّى فقيه معروف است . سال وفاتش دقيقاً معلوم نيست . و . عبدالكريم جيلىصاحب كتاب معروف الانسان الكامل . بحث « انسان كامل » به شكل نظرى اولين بار وسيلهء محيى الدين عربى طرح شد و بعد مقام مهمى در عرفان اسلامى يافت . صدرالدين قونوى شاگرد و مريد محيى الدين در كتاب مفتاح الغيب فصل مُشبِعى در اين زمينه بحث كرده است . تا آنجا كه اطلاع داريم دو نفر از عرفا كتاب مستقل به اين نام تأليف كرده‌اند : يكى عزيزالدين نَسَفى از عرفاى نيمهء دوم قرن هفتم و ديگر همين عبدالكريم جيلى ، و هر دو به اين نام چاپ شده است . جيلى در سال 805 در 38 سالگى درگذشته است . بر ما روشن نيست كه عبدالكريم اهل جيل بغداد بوده يا اهل جيلان ( گيلان ) عرفاى قرن نهم الف . شاه نعمت اللَّه ولى . اين مرد نسب به على عليه السلام مىبرد و از معاريف و مشاهير عرفا و صوفيه است . سلسلهء نعمة اللّهى در عصر حاضر از معروفترين سلسله‌هاى

--> ( 1 ) حافظ در حال حاضر محبوبترين چهرهء شعراى فارسى زبان در ايران است . ماترياليستهاى فرصت طلب سعى كرده‌اند از حافظ نيز چهره‌اى ماترياليست و لااقل شكّاك بسازند و از محبوبيت او در راه اهداف ماترياليستى خود سود جويند . ما در مقدمهء چاپ هشتم علل گرايش به ماديگرى دربارهء حافظ نيز مانند حلّاج از اين نظر بحث كرده‌ايم .